مولکول انرژی یا ATP چیست ؟
ادنوزین تری فسفات،تنها مولکول انرژی درسلول ها نیست،اما مهمترین آنهاست و اگر بدن شما بطور مداوم تولید نکند شما به لحاظ بالینی مرده اید. صرف نظر از هوازی یا بی هوازی بودن متابولیسم، ATPبه به عنوان یک مولکول انرژی تولید می شود. ATP، سه جزء اصلی دارد.
هنگامی که شما دراز کشیده اید اما غیرفعالید یا فعالیت بدنی انجام می دهید، برای حفظ عملکردهای بدن خود به انرژی نیاز دارید. زمانی که فعالیت بدنی انجام می دهید عضلات برای تولید نیرو به انرژی نیاز دارند تا حرکت بدن را امکان پذیر سازند. فرآورده های گیاهی و حیوانی که به عنوان غذا مصرف می شوند، سوخت هایی اند که انرژی مورد نیاز برای تولید انرژی بدن را تامین می کنند. آن دسته از فرآیندهای شیمیایی که غذا را به انرژی تبدیل می کنند، انرژی زاهای زیستی یا متابولیسم خوانده می شوند. این فرآیند تا حدودی، مثل سوختن چوب است. برای سوختن چوب و برای تبدیل غذا به انرژی مفید در بدن، به اکسیژن نیاز است. هنگام این دو فرآیند پیوندهای شیمیایی شکسته و انرژی آزاد می شود. برای درک چگونگی تامین انرژی مورد نیاز بدن هنگام استراحت و هنگام فعالیت بدنی، اینکه چرا برخی غذاها هنگام کارهای بدنی گوناگون بر برخی دیگر ترجیح داده می شوند، باید انرژی زاهای زیستی را به خوبی بشناسیم.
دستگاه ATP-PC
این دستگاه به عنوان یک منبع انرژی فعالیت های بدنی مثل دوهای سرعتی و یا وزنه برداری-که در هر ثانیه به حجم انرژی زیادی نیاز است-مهم می باشد. این منبع انرژی فقط می تواند انرژی مورد نیاز یک دوره زمانی نسبتا کوتاهی را تامین کند. پس از آنکه ATP و PC هنگام فعالیت های خیلی شدید تخلیه می شوند، بازسازی آن ها تنها زمانی انجام می شود که شدت فعالیت بدنی کاهش پیدا کند یا فرد در وضعیت بازیافت قرار گیرد. در آن دسته از فعالیت های ورزشی که مستلزم فعالیت های تکراری سریع، کوتاه مدت و شدید می باشد که این فعالیت ها را می توان درتمرین با وزنه و تمرینات تناوبی دید، توانایی بازسازی ATP و PC عضلات هنگام بازیافت بسیار مهم است. پس از یک برناه تمرینی، به موازات افزایش ظرفیت بازسازی مقادیر فسفاژن عضله، توانایی انجام فعالیت های بدنی کوتاه مدت خیلی شدید نیز افزایش می یابد.
سازگاری های انزیمی با فعالیت های ورزشی در دستگاهATP-PC
هرگونه افزایش فعالیت انزیم های اصلی درگیر در دستگاه ATP-PC به تولید سریعتر ATP و افزایش عملکرد فعالیت های انفجاری کوتاه مدت منجر می شود. کراتین کیناز-انزیم اصلی درگیر در بازسازی ATP از طریق تجزیه PC می باشد. نتایج بیشتر پژوهش ها نشان می دهد پس از تمرینات با وزنه (وزنه تمرینی) یا تمرینات سرعتی، افزایش، کاهش و یا تغییری در فعالیت این آنزیم رخ نمی دهد، اما برخی پژوهش ها، تغییرات چشمگیر فعالیت این آنزیم را مشاهده کرده اند که از جمله می توان به افزایش تقریبا ۱۴ درصدی پس از تمرینات مقاومتی هم جنبش و ۴۴ درصدی پس از دوچرخه سواری فوق بیشینه با دوچرخه کارسنج اشاره کرد.
سازگاری هایATPوPCبا فعالیت های ورزشی
هرگونه افزایش غلظت های درون عضلانی PC و ATP،می تواند عملکرد فعالیت های کوتاه مدت خیلی شدید را افزایش دهد. تمریات با وزنه و سرعتی به افزایش بارز و یا عدم تغییر غلظت های درون عضلانی PC و ATP منجر شده است. در پژوهشی مشخص شد تمرین استقامتی تاثیر بارزی بر غلظت های درون عضلانی ATP و PC ندارد. با وجود این، در پژوهش دیگری نشان داده شده است پس از ۵ ماه تمرین مقاومتی، غلظت های استراحتی درون عضلانی ATP و PC به ترتیب ۲۲ و ۱۸ درصد و حداکثر قدرت ۲۸ درصد افزایش داشته است.
بازیافت متابولیسمی پس از فعالیت ورزشی
اگر مسافت ۲۰۰ متر را با حداکثر سرعت ممکن بدوید یا پرس پا با وزنه سنگینی را ۱۰مرتبه انجام دهید،تواتر قلبی و میزان تنفس شما تا مدتی پس از پایان این فعالیت ها در حد بالایی باقی می ماند. در مبحث بازیافت متابولیکی به این مطلب پرداخته می شود که پس از فعالیت ورزشی چه اتفاقی در بدن ورزشکار رخ میدهد که باعث بازیافت می شود. پس از یک دوره فعالیت ورزشی، به ویژه فعالیت های ورزشی که مستلزم فرآیندهای بی هوازی اند، PC درون عضلانی باید بازسازی شود و حالت اسیدی عضله و خون نیز باید کاهش یابد تا ورزشکار بلافاصله بتواند یک دوره دیگر فعالیت ورزشی بی هوازی خود را تکرار کند.
توجه داشته باشید انرژی لازم برای تولید PC می تواند از تجزیه ATP بدست آید. ATP مورد نیاز این روند را می توان از راه متابولیسم هوازی نیز تولید کرد. اگر اسید لاکتیک به روش هوازی سوزانده شود یا برای تولید گلوکوز استفاده شود، غلظت اسید لاکتیک موجود در خون نیز کاهش می یابد.پس از یک دوره فعالیت ورزشی، تعداد تواتر قلبی، میزان تنفس و میزان متابولیسم در حد بالا باقی می ماند زیرا از متابولیسم هوازی برای بازیافت استفاده شده است. با این حال، عدم بازگشت مقادیر پایه تواتر قلبی، تعداد تنفس و میزان متابولیسم پس از یک دوره فعالیت ورزشی، دلایل دیگری نیز دارد.
نتیجه گیری
درفعالیت های بدنی خیلی شدید کوتاه مدت،بخش زیادی از ATP مورد نیاز از راه متابولیسم بی هوازی تامین می شود. با افزایش مدت زمان فعالیت ورزشی بی هوازی،برای تامینATP مورد نیاز، وابستگی به گلیکولیز و متابولیسم هوازی بیشتر می شود. هرچند در برخی فعالیت هی ورزشی، بخش زیادی از ATP مورد نیاز از یک منبع خاص تامین می شود، اما در بسیاری از فعالیت های ورزشی، تعامل زیادی بین منابع ATP وجود دارد.
